<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="hi">
	<id>https://hi.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0</id>
	<title>भारत में स्मार्ट नगर - अवतरण इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://hi.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://hi.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-28T04:18:47Z</updated>
	<subtitle>विकि पर उपलब्ध इस पृष्ठ का अवतरण इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://hi.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;diff=8022&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;InternetArchiveBot: Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.1</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://hi.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;diff=8022&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2020-06-15T09:02:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.1&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नया पृष्ठ&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;भारत में स्मार्ट नगर &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; की कल्पना प्रधान मंत्री [[नरेन्द्र मोदी|नरेंद्र मोदी]] की है जिन्होंने देश के १०० नगरों को स्मार्ट नगरों के रूप में विकसित करने का संकल्प  किया है। सरकार ने २७ अगस्त २०१५ को ९८ प्रस्तावित स्मार्ट नगरों की सूची जारी कर दी।&amp;lt;ref name=भास्कर&amp;gt;{{समाचार सन्दर्भ|title=सरकार ने बताए स्मार्ट सिटी बनने वाले 98 शहरों के नाम, जानिए कैसे होंगे ये शहर|url=http://www.bhaskar.com/news-ht/NAT-NAN-govt-unveils-smart-cities-list-5096100-NOR.html|accessdate=2 सितंबर 2015|publisher=दैनिक भास्कर|date=27 अगस्त 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150830015418/http://www.bhaskar.com/news-ht/NAT-NAN-govt-unveils-smart-cities-list-5096100-NOR.html|archive-date=30 अगस्त 2015|url-status=live}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{TOC limit|1}}&lt;br /&gt;
==योजना ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
सरकार की योजना के अनुसार २० नगर वर्ष २०१५ में ,४० नगर २०१६ में और ४० नगर २०१७ में स्मार्ट नगरों के रूप में विकसित करने की योजना प्रस्तावित है।दिनांक २८ जनवरी २०१६ को भारत सरकार ने 20 स्मार्ट सिटी घोषित किये &amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite web |url=http://www.amarujala.com/feature/samachar/national/govt-announced-smart-cities-list-hindi-news/ |title=संग्रहीत प्रति |access-date=28 जनवरी 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129173532/http://www.amarujala.com/feature/samachar/national/govt-announced-smart-cities-list-hindi-news/ |archive-date=29 जनवरी 2016 |url-status=live }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== वित्त==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
केंद्रीय बजट में वर्ष २०१४ में ७,०६० करोड़ रुपये का प्रस्ताव। केंद्र सरकार की इस योजना में ५ वर्ष में कुल ४८,००० करोड़ का निवेश करने की योजना है और इतना ही धन सम्बंधित राज्य सरकारें अपने -अपने राज्य में चयनित नगरों के विकास में खर्च करेंगी। अर्थात केंद्र और राज्य सरकारें इस योजना में सामान धन निवेश करेंगी। &lt;br /&gt;
इस वर्ष २०१५ में चयनित स्मार्ट नगरों के विकास के लिए २०० करोड़ रुपये और अगले चार वर्षों तक प्रत्येक वर्ष १०० करोड़ रुपये प्रत्येक नगर को आवंटित होंगे। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==स्मार्ट सिटी के बुनियादी सिद्धांत==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== क्वालिटी ऑफ लाइफ===&lt;br /&gt;
*किफायती घर &lt;br /&gt;
*हर तरह का इन्फ्रास्ट्रक्चर&lt;br /&gt;
*पानी और बिजली चौबीसों घंटे &lt;br /&gt;
*शिक्षा के विकल्प &lt;br /&gt;
*सुरक्षा &lt;br /&gt;
*मनोरंजन और स्पोर्ट्स के साधन &lt;br /&gt;
*आसपास के इलाकों से अच्छी और तेज कनेक्टिविटी &lt;br /&gt;
*अच्छे स्कूल और अस्पताल &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===निवेश ( इन्वेस्टमेंट)===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*मानव संसाधन और प्राकृतिक संसाधन के मुताबिक पूरा निवेश&lt;br /&gt;
*बड़ी कंपनियों को वहां अपनी उद्योग लगाने के लिए सुविधाएं और सहूलियत मिले। &lt;br /&gt;
*टैक्स का ज्यादा बोझ न हो।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===रोजगार===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*स्मार्ट नगर में इन्वेस्टमेंट ऐसा आए जिससे वहां या आसपास रहने वाले लोगों को रोजगार के पूरे मौके। &lt;br /&gt;
*स्मार्ट नगर के अंदर रहने वालों को अपनी आमदनी के लिए उस इलाके से ज्यादा दूर नहीं जाना पड़े।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==स्मार्ट नगर के मानक ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===ट्रान्सपोर्ट===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*स्मार्ट सिटी के अंदर एक स्थान से दूसरे स्थान जाने का ट्रैवल टाइम 45 मिनट से ज्यादा न हो।&lt;br /&gt;
*कम से कम 2 मीटर चौड़े फुटपाथ। &lt;br /&gt;
*रिहाइशी इलाकों से 800 मीटर की दूरी या 10 मिनट वॉक पर बस या मेट्रो की सुविधा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===आवास===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* 95 फीसदी आवासीय इलाके ऐसे हों जहां 400 मीटर से भी कम दूरी पर स्कूल, पार्क और मनोरंजन पार्क मौजूद हों।&lt;br /&gt;
* 20 फीसदी मकान आर्थिक रूप से कमजोर वर्ग के लिए हों।&lt;br /&gt;
* कम से कम 30 फीसदी आवासीय और व्यवसायिक क्षेत्र बस या मेट्रो स्टेशन से 800 मीटर की दूरी के दायरे में ही हों।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===बिजली और पानी=== &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*स्मार्ट सिटी में 24x7 पानी और बिजली सप्लाई हो।&lt;br /&gt;
*100 फीसदी घरों में बिजली कनेक्शन हों। सारे कनेक्शनों में मीटर लगा हो।&lt;br /&gt;
*लागत में नुकसान न हो। यानी कोई बिजली-पानी चोरी न कर पाए।&lt;br /&gt;
*प्रति व्यक्ति कम से कम 135 लीटर पानी दिया जाए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===शिक्षा===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*15 फीसदी इलाका एजुकेशनल इंस्टीट्यूट्स के लिए हो।&lt;br /&gt;
*हर 2500 लाेगों पर एक प्री-प्राइमरी, हर 5000 लोगों पर एक प्राइमरी, हर 7500 लोगों पर एक सीनियर सेकंडरी और हर एक लाख की आबादी पर पहली से 12वीं क्लास तक का एक इंटिग्रेटेड स्कूल हो।&lt;br /&gt;
*सवा लाख की आबादी पर एक कॉलेज हो।&lt;br /&gt;
*10 लाख की आबादी पर एक यूनिवर्सिटी, एक इंजीनियरिंग कॉलेज, एक मेडिकल कॉलेज, एक प्रोफेशनल कॉलेज और एक पैरामेडिकल कॉलेज हाे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===स्वास्थ्य===&lt;br /&gt;
*स्मार्ट सिटी में इमरजेंसी रिस्पॉन्स टाइम 30 मिनट से ज्यादा न हो।&lt;br /&gt;
*हर 15 हजार लोगों पर एक डिस्पेंसरी हो।&lt;br /&gt;
*एक लाख की आबादी पर 30 बिस्तरों वाला छोटा अस्पताल, 80 बिस्तरों वाला मीडियम अस्पताल और 200 बिस्तरों वाला बड़ा अस्पताल हो।&lt;br /&gt;
*हर 50 हजार लोगों पर एक डायग्नोस्टिक सेंटर हो।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
===वाईफाई कनेक्टिविटी===&lt;br /&gt;
*100 फीसदी घरों तक वाईफाई कनेक्टिविटी हो।&lt;br /&gt;
*100 एमबीपीसी की स्पीड पर वाईफाई पर मिले।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==राज्यानुसार प्रस्तावित स्मार्ट नगर ==&lt;br /&gt;
{{Div col|3}}&lt;br /&gt;
;उत्तर प्रदेश&lt;br /&gt;
* [[मुरादाबाद]] &lt;br /&gt;
* [[अलीगढ़|अलीगढ]] &lt;br /&gt;
* [[सहारनपुर]] &lt;br /&gt;
* [[लखनऊ]] &lt;br /&gt;
* [[कानपुर]] &lt;br /&gt;
* [[बरेली]] &lt;br /&gt;
* [[झाँसी]] &lt;br /&gt;
* [[इलाहाबाद|इलाहबाद]] &lt;br /&gt;
* [[वाराणसी]] &lt;br /&gt;
* [[ग़ाज़ियाबाद]]&lt;br /&gt;
* [[आगरा]] &lt;br /&gt;
* [[रामपुर]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;तमिलनाडू&lt;br /&gt;
* [[तिरुचिरापल्ली]] &lt;br /&gt;
* [[तिरुनावेली|तिरुनेलवेली]] &lt;br /&gt;
* [[डिंडिगुल जिला|डिंडीगुल]] &lt;br /&gt;
* [[थन्जावुर]] &lt;br /&gt;
* [[तिरुप्पूर]] &lt;br /&gt;
* [[सालेम]] &lt;br /&gt;
* [[वेल्लूर|वेल्लोर]]&lt;br /&gt;
* [[कोइम्बटोर]]&lt;br /&gt;
* [[मदुरई]]&lt;br /&gt;
* [[ईरोड जिला|इरोड]] &lt;br /&gt;
* [[थूठुकुडी]]&lt;br /&gt;
* [[चेन्नई]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;महाराष्ट्र&lt;br /&gt;
* [[नवी मुम्बई|नवी मुंबई]] &lt;br /&gt;
* [[नासिक|नाशिक]] &lt;br /&gt;
* [[ठाणे]] &lt;br /&gt;
* [[ग्रेटर मुंबई]] &lt;br /&gt;
* [[अमरावती]] &lt;br /&gt;
* [[सोलापुर|सोलापूर]] &lt;br /&gt;
* [[नागपुर]] &lt;br /&gt;
* [[कल्याण]]-[[डोम्बीवली]]&lt;br /&gt;
* [[पुणे]] &lt;br /&gt;
* [[औरंगाबाद]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;मध्य प्रदेश&lt;br /&gt;
* [[भोपाल]] &lt;br /&gt;
* [[इन्दौर|इंदौर]]&lt;br /&gt;
* [[जबलपुर]] &lt;br /&gt;
* [[ग्वालियर]] &lt;br /&gt;
* [[सागर]] &lt;br /&gt;
* [[सतना]]&lt;br /&gt;
* [[उज्जैन]] &lt;br /&gt;
* [[दतिया]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;गुजरात&lt;br /&gt;
* [[गांधी नगर]] &lt;br /&gt;
* [[अहमदाबाद]] &lt;br /&gt;
* [[सूरत]] &lt;br /&gt;
* [[वड़ोदरा]]&lt;br /&gt;
* [[राजकोट]] &lt;br /&gt;
* [[दहोत]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;कर्नाटक&lt;br /&gt;
* [[मैंगलुरु|मंगलुरु]] &lt;br /&gt;
* [[बिलगावी]]&lt;br /&gt;
* [[शिवमोग्गा]]&lt;br /&gt;
* [[हुब्बल्ली]] -[[धारवाड़]] &lt;br /&gt;
* [[तुमकुरु]] &lt;br /&gt;
* [[दावनगेरे]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;पश्चिम बंगाल&lt;br /&gt;
* [[नई टाउन कोल्कता]]&lt;br /&gt;
* [[बिधाननगर]] &lt;br /&gt;
* [[दुर्गापुर]]&lt;br /&gt;
* [[हल्दिया]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;राजस्थान&lt;br /&gt;
* [[जयपुर]]&lt;br /&gt;
* [[उदयपुर]] &lt;br /&gt;
* [[कोटा]] &lt;br /&gt;
* [[अजमेर]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;बिहार	&lt;br /&gt;
* [[मुजफ्फरपुर]]&lt;br /&gt;
* [[भागलपुर]] &lt;br /&gt;
* [[बिहारशरीफ]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;आंध्र प्रदेश&lt;br /&gt;
* [[विशाखपट्नम|विशाखापत्तनम]] &lt;br /&gt;
* [[तिरुपति]] &lt;br /&gt;
* [[काकीनाड़ा|काकीनाडा]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;छत्तीसगढ़&lt;br /&gt;
* [[रायपुर]] &lt;br /&gt;
* [[विलासपुर]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;हरियाणा&lt;br /&gt;
* करनाल &lt;br /&gt;
* [[फरीदाबाद]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
;तेलंगाना&lt;br /&gt;
* [[ग्रेटर हैदराबाद]] &lt;br /&gt;
* [[वरंगल|वारंगल]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
;ओडिशा&lt;br /&gt;
* [[भुवनेश्वर]] &lt;br /&gt;
* [[राउरकेला]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;पंजाब&lt;br /&gt;
* [[लुधियाना]] &lt;br /&gt;
* [[जलंधर|जालंधर]] &lt;br /&gt;
* [[अमृतसर]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
;अंडमान निकोबार&lt;br /&gt;
* [[पोर्ट ब्लेयर]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;अरुणाचल प्रदेश===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[पासीघाट]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
;असम&lt;br /&gt;
* [[गुवाहाटी]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;चंडीगढ़&lt;br /&gt;
* [[चण्डीगढ़|चंडीगढ़]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
;दमन एंड दीव&lt;br /&gt;
* [[दिउ]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;दादरा और नागर हवेली&lt;br /&gt;
* [[सिलवास]]ा &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;दिल्ली&lt;br /&gt;
* [[नई दिल्ली नगर निगम]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;गोवा&lt;br /&gt;
* [[पणजी]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;हिमाचल प्रदेश&lt;br /&gt;
* [[धर्मशाला]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
;झारखंड&lt;br /&gt;
* [[राँची|रांची]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;केरल&lt;br /&gt;
* [[कोच्ची]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;लक्षद्वीप===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[कवरत्ती]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;त्रिपुरा&lt;br /&gt;
* [[अगरतला]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;उत्तराखंड&lt;br /&gt;
* [[देहरादून]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;मणिपुर&lt;br /&gt;
* [[इम्फाल]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;मेघालय&lt;br /&gt;
* [[शिलांग]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;मिजोरम&lt;br /&gt;
* [[आइजॉल]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;नागालैंड&lt;br /&gt;
* [[कोहिमा]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;पुड्डुचेरी&lt;br /&gt;
* [[ओल्गरेट]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
;सिक्किम&lt;br /&gt;
* [[नाम्ची|नामची]] &lt;br /&gt;
{{Div col end}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==सन्दर्भ==&lt;br /&gt;
{{टिप्पणीसूची}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:शहर]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:नगर नियोजन]]&lt;br /&gt;
[[श्रेणी:भारत के स्मार्ट नगर]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;InternetArchiveBot</name></author>
	</entry>
</feed>