सामग्री पर जाएँ

सुमन पोखरेल

भारतपीडिया से
imported>WikiPanti द्वारा परिवर्तित ०७:१७, ५ दिसम्बर २०२० का अवतरण (128.199.30.28 (Talk) के संपादनों को हटाकर Vargenau के आखिरी अवतरण को पूर्ववत किया)
(अंतर) ← पुराना अवतरण | वर्तमान अवतरण (अंतर) | नया अवतरण → (अंतर)

साँचा:Infobox writer


सुमन पोखरेल (जन्म २१ सितम्बर, १९६७) नेपाली कवि, गीतकार, अनुवादक तथा कलाकार हैं। [][][] उनकी रचनाएँ अन्तरराष्ट्रीय स्तर पर अनूदित एवम् प्रकाशित हैं। [][]

मौलिक रचना तथा अनुवाद के माध्यम से साहित्य के क्षेत्र उनके योगदान के लिए उन्हे सन् २०१३ और २०१५ का सार्क साहित्य पुरस्कार प्रदान किया गया। []

प्रारम्भिक जीवन[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

सुमन पोखरेल का जन्म २१ सितम्बर सन् १९६७ में मिल्स एरिया, विराटनगर, नेपाल में पिता मुकुन्दप्रसाद पोखरेल तथा माता भक्तादेवी के कोख से हुवा था। []

अंगूठाकार बनाने में त्रुटि हुई: फ़ाइल गायब है
पोखरेल का पुस्तैनी गावं कचिडे का एक दृष्य

कवि सुमन पोखरेल पाँच साल की उम्र तक विराटनगर की बाल मन्दिर में प्रारम्भिक बालविकास के लिए दाखिला किए गए। सात साल की उम्र से वो अपने पुस्तैनी गावँ धनकुटा जिले का कचिडे मे अपनी दादीमाँ के साथ रहे। उनके दादा विद्यानाथ पोखरेल एक कवि तथा राजनीतिज्ञ होने के नाते नेपाली, हिन्दी और पौराणिक संस्कृत साहित्य से भरपुर दादाजी का पुस्तकालय के कारण वो छोटी सी उम्र से ही साहित्य से परिचित हुए। बाह्र साल की उम्र में वो फिर विराटनगर लौटकर अपने मातापिता के साथ रहने लगे। उनके मातापिता दोने अत्यन्त अध्ययनशिल होने के कारण पोखरेल को घर की वातावरण ने ही अध्ययन और साहित्य की तरफ आकर्षित किया। []

अंगूठाकार बनाने में त्रुटि हुई: फ़ाइल गायब है
वर्ष २०१३ का सार्क साहित्य एवार्ड ग्रहण करते हुए सुमन पोखरेल
अंगूठाकार बनाने में त्रुटि हुई: फ़ाइल गायब है
वर्ष २०१५ का सार्क साहित्य एवार्ड के अन्य विजेताओं के साथ सुमन पोखरेल

शिक्षा[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

पोखरेल ने त्रिभुवन विश्वविद्यालय, नेपाल से बी.एस्सी., एम.बी.ए. और बी.एल] की उपाधी हासिल किया है।

कार्य जीवन[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

सन् १९९५ मे शाखा अधिकृत के रूप में नेपाल सरकार की निजामती सेवा में प्रवेश किए हुए पोखरेल ने सेवा त्याग कर के सन् १९९८ मे एक विकासकर्मी के रुपमा अन्तर्राष्ट्रीय संस्था प्लान इन्टरनेशनल से सम्बद्ध हो के कार्य करना शुरू किया। :

सृजनशीलता[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

सुमन पोखरेल की कविताओं का अङ्ग्रेजी अनुवाद स्नो जेवल,[] लाइफ एण्ड लिजेन्ड,[१०] सङ् वी शेयर,[११] स्वीट एण्ड सावर ड्रीम्स,[१२] ग्लोबल पोयट्री,[१३] लर्निङ एण्ड क्रिएटिभिटी, [१४] ग्रे स्प्यारो,[१५] प्राच्य रिभ्यू,[१६] क्यालिफोर्निया क्वाटर्ली, [१७] एसियन सिग्नेचर[१८] लगायत अनेक अन्तर्राष्ट्रीय साहित्यिक पत्रिकाओं में प्रकाशित हैं ।[१९][२०] पोखरेल नें सार्क साहित्य सम्मेलन, सार्क चार्टर दिवस एवं अन्य विभिन्न अन्तर्राष्ट्रीय साहित्यिक सङ्गोष्ठीयों में नेपालका प्रतिनिधित्व किए हैँ ।[२१]
कवि पोखरेलकी कविताओंका ज्यादातर अङ्ग्रेजी अनुवाद अभि सुवेदीद्वारा किया गया है ।[१०][१६][२२][१५] कुछ कविताओं का अनुवाद उन्होनें खुद किया है । [२३] [२४] [२५] [२६]

सुमन पोखरेलकी कविताएँ अंग्रेजी के अतिरिक्त बंगाली,[२४] फ्रेन्च,[२७] जर्मन,[२८] हिन्दी,[२९] इटालियन,[२६] पर्सियन[२५] तथा स्पेनिश[३०] आदि भाषाओं में अनूदित हो कर विभिन्न स्थान से प्रकाशन होने वाले प्रिन्ट एवं अनलाइन पत्रिकाओं में प्रकाशित हुए हैं ।[३१]

अनुवादक के रूप में पोखरेल नें विभिन्न देशों के अनेक कविओं का कविताओं को नेपाली में अनुवाद किया है । उनद्वारा अनुवाद किए गए कुछ प्रसिद्ध कविओं में ऐना अक्म्टोवा[३२], अन्ना स्वीर[३३], एलेन गिन्सबर्ग[३४], डेलमिरा अगस्टिनी[३५], फ़ैज़ अहमद फ़ैज़[३६], फरोग फारूखजाद[३७], गैबरीला मिस्त्राल[३८], गुलज़ार[३९], ज्याक प्रेभर[४०], मोहमुद दरविस[४१], नाजिक अल मलाइका[४२][४३], नाजिम हिकमत[४४][४५], निजार कब्बानी[४६], ओक्टावियो पाज़[४७][४८], पाब्लो नेरूदा[४९], साहिर लुधियानवी[५०], सिल्भिया प्लाथ[५१], यहुदा अमिसाई[५२][५३][५४] हैं । उन्होंनें अनामिका, आद्याशा दास,[५५] हेलेन कार्डोना,[५६] शीमा कलबासी,[५७] मोहम्मद नागिब अलरामादी,[५८] छादोर वाङ्ग्मो,[५९] कामिनी कामायनी,[६०] रिता साञ्चियोनी,[६१] अशोक कुमार पाण्डेय[६२] लगायत विभिन्न देश और भाषाओं के समकालिन कवियों की कविताओं को नेपाली में अनुवाद किया है ।[६३][६४] पोखरेल नें नेपाल के महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा,[६५] और गोपालप्रसाद रिमाल,[६६] भूपी शेरचन,[६७] हरिभक्त कटुवाल, ईश्वरवल्लभ,[६८] अभि सुवेदी,[६९] कृष्णभूषण बल,[७०]जैसे कवियों की कविताओं को अंग्रेजी, हिन्दी तथा उर्दु भाषाओं में अनुवाद किया है । [७१][७२]

चित्रकार के रूप में पोखरेल नें अनेक पुस्तकों के लिए आवरण चित्र बनाए हैं । उन्होने विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला की कहानी तीन घुम्ती के उपर बनाया हुवा चित्र गुराँस पुस्तकालय, विराटनगर में सङ्ग्रहित है । [७३] [७४]

लेखनशैली[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]


'कविता में मानव प्रेम का उत्कर्ष होना चाहिए, कविता को अभिव्यक्ति का उच्चतम माध्यम बनना चाहिए, कविता स्वतन्त्रता के लिए लिखा जाना चाहिए। कविता न्याय, प्रेम और जीवन के लिए लिखा होना चाहिए' कहने वाले विचार के धनी सुमन पोखरेल की सिर्जना में शालिनता एक वैशिष्ठ्य है। वो शिल्प और कथ्य दोनो प्रकार से व्यक्ति वा समाज की पीडा को पारदर्शी ढंग से प्रस्तुत करते हुए समाज को सुख, शान्ति एवम् आनन्द की अनुभूति कराते हैं। [७५]

कवि पोखरेल पुराने मान्यताओं को तोडकर नये मान्यताओं को स्थापित करने वाले कवि के रूप में जाने जाते हैं। उनकी 'ताजमहल र मेरो प्रेम' (ताजमहल और मेरा प्रेम) शीर्षक की कविता इसका एक सशक्त दृष्टान्त है। [६४]
साँचा:Quote box

मुख्य कृतियाँ[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

कवितासंग्रहः[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

गीतसंग्रह[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

अनुवाद[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

कविताएँ[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

नाटक[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

संस्मरण[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

  • "फिरन्ता" अजित कौर की आत्मकथा खानाबदोश का एक खण्ड 'वान जिरो वान' का नेपाली अनुवाद [८९]

कहानियाँ[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

पुरस्कार तथा सम्मान[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

  • सार्क लिटरेरी अवार्ड २०१५, फाउन्डेशन अब् सार्क राइटर्स एन्ड लिटरेचर []
  • सार्क लिटरेरी अवार्ड २०१३, फाउन्डेशन अब् सार्क राइटर्स एन्ड लिटरेचर []
  • परिकल्पना सम्मान, २०१३, परिकल्पना समय, भारत [९३]
  • जयेन्द्र वर्ष का उत्कृष्ट पुस्तक अवार्ड, जयेन्द्र प्रसाई एकाडेमी २०१०.[९४]

ग्यालरी[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

सन्दर्भ[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

बाहरी कड़ियाँ[सम्पादित करें | स्रोत सम्पादित करें]

साँचा:सार्क साहित्य पुरस्कार साँचा:Authority control

  1. "Suman Pokhrel".Foundationsaarcwriters.com.[१]
  2. Ed. K. Satchidanandna and Ajeet Cour: SONGS WE SHARE, Poetry Across Borders". नई दिल्ली: ERA, 2011. p. 88, 179, 255. ISBN 8188703214
  3. The Songs We Share
  4. name="satchidanandna88"> Ed. K. Satchidanandna and Ajeet Cour: SONGS WE SHARE, Poetry Across Borders". नई दिल्ली: ERA, 2011. p. 88, 179, 255. ISBN 8188703214</
  5. Art of Being Human, An Anthology of International Poetry - Volume 9 p.144, 145, Canada Editors- Daniela Voicu & Brian Wrixon, ISBN 9781927682777
  6. ६.० ६.१ ६.२ "संग्रहीत प्रति".[२]Retrieved 22 नवंबर 2014.
  7. "संग्रहीत प्रति".[३]Retrieved 22 नवंबर 2014.
  8. fhttp://en.wikipedia.org/wiki/Suman_Pokhrel
  9. Pokhrel, Suman. Home. Grey Sparrow Press.p. 13.
  10. १०.० १०.१ पोखरेल, सुमन"Suman Pokhrel Translated by Dr Abhi Subedi".लाइफ एण्ड लिजेन्ड्स.[४]
  11. साँचा:Cite
  12. साँचा:Cite
  13. Pokhrel, Suman"Fever".Global Poetry.[५]Retrieved 24 फ़रवरी 2020.
  14. Pokhrel, Suman"I Shall Bid No Farewell (Poetry Month Special)".Learning & Creativity.[६]
  15. १५.० १५.१ Pokhrel, Suman"Before Making Decisions".Grey Sparrow Press.[७]
  16. १६.० १६.१ पोखरेल, सुमन(१२ सितंबर २०१५)."Two Poems by Suman Pokhrel".प्राच्या रिभ्यू.[८]
  17. Pokhrel, Suman(2015)."Before Buddha's Statue in The Rain".California Quarterly.[९]
  18. Pokhrel, Suman"Heat".Asian Signature.[१०]
  19. "Various Issues of Beyond Boarders".foundationsaarcwriters.com'.Foundation of SAARC Writers and Literature.[११]
  20. Pokhrel, Suman(2013-06-07)."The Art of Being Human Volume 4 An Anthology of International Poetry".blurb.com'.Blurb Books.[१२]
  21. https://ne.wikipedia.org/wiki/सुमन_पोखरेलlसाँचा:Dead link
  22. Pokhrel, Suman(April 29, 2015)."May I Not See Dreams".Learning and Creativity.[१३]
  23. Pokhrel, Suman"A Reminiscent Candlelight".[१४]Retrieved 24 फ़रवरी 2020.
  24. २४.० २४.१ Pokhrel, Suman. কীভাবে নিকটে আসতে পারি ? কীভাবে?. The Cultural Center of Vijayawada and Amarawati.p. 83.
  25. २५.० २५.१ Pokhrel, Suman(2015)."تو خودت هستی".Kabulnath.[१५]
  26. २६.० २६.१ Pokhrel, Suman. L Colore Dell'Orizzonte. The Cultural Center of Vijayawada and Amarawati.p. 171.
  27. Pokhrel, Suman. LA FIÈVRE. The Cultural Center of Vijayawada and Amarawati.p. 99.
  28. Pokhrel, Suman(24 July 2016)."Sehnsucht".Godreads.[१६]
  29. Pokhrel, Suman. क्षितिज का रंग. The Cultural Center of Vijayawada and Amarawati.p. 162.
  30. Pokhrel, Suman(22 July 2016)."TU ERES, COMO TU ERES".Godreads.[१७]
  31. (2016-11-12)."दुईपटक ‘सार्क पुरस्कार’ पाएका कवि पोखरेल भन्छन् : ट्रेन्डबाहिरको आविष्कार हो कविता".लोकान्तर.[१८]
  32. "अन्ना आख्मातोभा / त्यस्ती ठानेछौ तिमीले मलाई".nepalikalasahitya.com'.नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान.[१९]
  33. (14 August 2014)."अन्ना स्वीर / म र मेरो म".goodreads.com'.[२०]
  34. "एलेन गिन्सबर्ग / अमेरिका".सिर्जनविन्दु via youtube.[२१]
  35. "डेलमिरा अगस्टिनी / निशागान".nepalikalasahitya.com'.नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान.[२२]
  36. (3 December 2016)."फैज अहमद फैज / फैज अहमद फैजका दुई कविता".setopati.com'.सेतोपाटी.[२३]
  37. "फरोग फारूखजाद / पाप".nepalikalasahitya.com'.नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान.[२४]
  38. (10 November 2012)."गाब्रिएला मिस्ट्रल / गुलाफ".goodreads.com'.[२५]
  39. ३९.० ३९.१ -,(11 August 2015)."गुलजार / चिहाउँछन्‌ किताबहरू".goodreads.com'.[२६]
  40. . ज्याक प्रेभर / पारिवारिक जीवन. Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 354.
  41. (17 December 2012)."मोहमुद दरविस / परिचयपत्र".goodreads.com'.[२७]
  42. (29 October 2016)."नाजिक अल मलाइका / पीडाको वन्दना".setopati.com'.[२८]
  43. "नाजिक अल मलाइका / नयाँ वर्ष".nepalikalasahitya.com'.नेपाली कलासाहित्य डट कम प्रतिष्ठान.[२९]
  44. . नाजिम हिकमत / हृदयरोग. Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 352.
  45. (22 October 2016)."नाजिम हिकमत / मैले थाहा नपाएका मलाई मनपर्ने चिजहरू".setopati.com'.सेतोपाटी.[३०]
  46. (12 November 2016)."निजार कब्बानी / दु:खको महाकाव्य".setopati.com'.सेतोपाटी.[३१]
  47. . ओक्टाभियो पाज / यी क्लिसेहरू धेर भए. Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 351.
  48. (12 November 2016)."ओक्टाभियो पाज / मैथुन".setopati.com'.सेतोपाटी.[३२]
  49. (11 September 2013)."पाब्लो नेरुदा / आजको रात सर्वाधिक दुःखद पङ्ति लेख्न सक्छु".goodreads.com'.[३३]
  50. ५०.० ५०.१ (20 August 2011)."साहिर लुधियानवी / ताजमहल".goodreads.com'.[३४]
  51. (19 May 2013)."सिल्भिया प्लाथ / लेडी लेजरस".goodreads.com'.[३५]
  52. (29 August 2015)."यहुदा अमिसाई / थाह छैन, दोहोरिन्छ-दोहोरिन्न इतिहास / अनुवाद - सुमन पोखरेल".[३६]
  53. ५३.० ५३.१ साँचा:Cite
  54. (2018-04-18)."अनूदित कवितासङ्ग्रह ‘मनपरेका केही कविता’ सार्वजनिक".ammarwani.com'.[३७]
  55. Das, Adyasha. पित्तलको फूल (The Brass Flowers). Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 360.
  56. Cardona, Helene. ढुङ्गो (Stone). Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 412.
  57. (2017)."शीमा कलबासी / पहिलो पाठ – बिरामीको मृत्यु भयो".Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.[३८]
  58. Elramadi, Mohamed Nagib. ऐनामा देखिने प्रतिविम्व (The Reflection of Mirror). Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 359.
  59. Wangmo, Chador(2017)."मृत्युः कसरी आउँछस् तँ?".Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.[३९]
  60. Kamayani, Kamini. आतङ्की गाउँ. Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 408.
  61. Stanzione, Rita. यदी (If). Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 358.
  62. Panday, Ashok Kumar. हरेक ठाउँमा उस्तै थिएँ म. Nepali Kala Sahitya Dot Com Pratisthan.p. 411.
  63. सुवदेी, अभि(2013). साहित्य र आमवृत्त. काठमान्डु:मदर पब्लिकेशन, ISBN 978 9937 852531, OCLC 867694631.पृ. १८९.
  64. ६४.० ६४.१ Article "Suman Ek Suwas Aanek" by Gandakiputra, Nagarik National Daily, Friday 26 April 2013
  65. देवकोटा, लक्ष्मीप्रसाद(12 November 2016)."राही (यात्री) / लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा / अनुवाद- सुमन पोखरेल".kavitakosh.org'.कविताकोश.[४०]
  66. (12 November 2016)."माँ का ख्वाब (आमाको सपना) / गोपालप्रसाद रिमाल / अनुवाद- सुमन पोखरेल".kavitakosh.org'.कविताकोश.[४१]
  67. (12 November 2016)."घूमनेवाली कुर्सी पे एक अंधा (घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे) / भूपी शेरचन / अनुवाद - सुमन पोखरेल".kavitakosh.org'.कविताकोश.[४२]
  68. (2 July 2017)."धूवेँ का जंगल (धुँवाको जंगल) / ईश्वरवल्लभ / अनुवाद - सुमन पोखरेल".kavitakosh.org'.कविताकोश.[४३]
  69. (12 November 2016)."आजकल मुझे (मलाई अचेल) / अभि सुवेदी / अनुवाद - सुमन पोखरेल".kavitakosh.org'.कविताकोश.[४४]
  70. (2016-11-12)."दिल की जख्म (मनको घाउ) / कृष्णभूषण बल / अनुवाद- सुमन पोखरेल".kavitakosh.org'.कविताकोश.[४५]
  71. "सुमन पोखरेल :: कविता कोश".Kavita Kosh.[४६]
  72. -, various(2017)."Focus".Asian Signature.[४७]
  73. मेनका. विराटनगर:नेपाली साहित्य समिति ISBN 9789937269049.
  74. Dadhiraj Subedi, "नेपाली साहित्यका मुस्कानहरू (The Smiles of Nepali Literature)"- 2013, Purwanchal Sahitya Academy, Biratnagar - ISBN 978 9937248266
  75. Dadhiraj Subedi, "नेपाली साहित्यका मुस्कानहरू (The Smiles of Nepali Literature)"- 2013, Purwanchal Sahitya Academy, Biratnagar - ISBN 978 9937248266
  76. "Madan Puraskar Pustakalaya".Madanpuraskar.org.[४८]
  77. "Madan Puraskar Pustakalaya".Madanpuraskar.org.[४९]
  78. "Publication2".[५०]
  79. "Madan Puraskar Pustakalaya".Madanpuraskar.org.[५१]
  80. "Hazaar Aankhaa Yee Aankhaamaa-Internal Pages_Final.pub".[५२]
  81. (2018-04-21)."अनूदित कवितासङ्ग्रह ‘मनपरेका केही कविता’ सार्वजनिक".ammarwani.com'.[५३]
  82. नेरुदा, पाव्लो(2018-04-19)."विश्वसाहित्य : तिम्रा गोडा (कविता)".nepallive.com'.[५४]
  83. (2018-04-21)."‘मनपरेका केही कविता’ मा १५ विदेशी कविका सिर्जना".nepallive.com'.[५५]
  84. बसन्त, मीनराज(2018-04-21)."कविता लेखकसँग होइन, पाठकसँग सम्बन्धित छ: सुमन पोखरेल".farakdhar.com'.[५६]साँचा:Dead link
  85. (2018-04-22)."‘मनपरेका केही कविता’ बजारमा".samachardainik.com'.सौर्य दैनिक.[५७]
  86. तारकिणी, राजेन्द्र(2018-04-21)."‘मनपरेका केही कविता’ उत्कृष्ट अनुदित संग्रह भएको दाबी".news24nepal.tv'.[५८]
  87. (2018-04-19)."‘मनपरेका केही कविता’ बजारमा".thahakhabar.com'.[५९]
  88. "सुमन पोखरेल :: कविताकोश".कविताकोश.[६०]
  89. विराटआवाज, भदौ २०६९ सं. खेम नेपाली
  90. (2018-04-18)."बोतलको पानी".sahityasangraha.com.[६१]
  91. दाँगी, इन्दिरा(2018-04-21)."दाहिने आँखो (मूल हिन्दी से सुमन पोखरेल द्वारा अनुदित)".annapurnapost.com'.अन्नपूर्ण पोष्ट.[६२]
  92. दाँगी, इन्दिरा(2016-12-10)."बोतलको पानी (मूल हिन्दी से सुमन पोखरेल द्वारा अनुदित)".annapurnapost.com'.अन्नपूर्ण पोष्ट.[६३]
  93. "संग्रहीत प्रति".[६४]Retrieved 15 जून 2020.
  94. (6 सितंबर 2010)."जयेन्द्र प्रसाई साहित्य पुरस्कार कवि पोखरेललाई".Pratinidhibelgium.com.[६५]